Kako se čini, kineski robotski rover Chang’E-5, osim vode je na površini Meseca otkrio i potpuno novi mineral, prozirni kristal koji je nazvan Changesite-(Y), a koji nudi i potencijal upotrebe kao fuzijskog goriva.
U zajedničkom saopštenju Kineske nacionalne svemirske uprave i Kineske uprave za atomsku energiju prošle sedmice, Kina je proslavila otkriće svog prvog novog minerala otkrivenog na Mesecu i šestog ikada od strane čovečanstva.
Prema kineskoj novinskoj agenciji Xinhua, Changesite-(Y) je vrsta bezbojnog prozirnog stupastog kristala. Otkrio ga je analizom lunarnih bazaltnih čestica istraživački tim iz Pekinškog istraživačkog instituta za geologiju urana, podružnice Kineske nacionalne nuklearne korporacije.
Uzorak koji je analiziran i koji je Međunarodna mineraloška organizacija potvrdila kao novi mineral – pronađen je među samo 1.731 grama lunarnih uzoraka koje je na Zemlju vratila misija Chang’E 5 2020 godine. To su ujedno prvi uzorci s Meseca koji su stigli na Zemlju od poslednje Apollo misije 1976. godine.
Novi mineral je monokristalna čestica poluprečnika oko 10 mikrona, a to otkriće je ujedno dalo i prve brojke oko koncentracije helija-3 u Mesečevoj prašini, pa su istraživači uspeli saznati “parametre ekstrakcije” potrebne za prikupljanje ovog izotopa iz vraćenih uzoraka.
Helijum-3 smatra se obećavajućim potencijalnim gorivom za nuklearnu fuziju. S dva protona i samo jednim neutronom, jedinstven je kao jedini poznati stabilni izotop bilo kojeg elementa koji ima više protona nego neutrona. Teoretski, reakcija fuzije deuterija/helija-3 oslobodila bi 164,3 megavatsata energije po gramu helijuma-3 i što je ključno, niti helijum-3 niti njegovi produkti reakcije nisu radioaktivni.
Doduše, postoje i neki nedostaci. Fuzijski reaktor helijuma-3 radiće na puno višim temperaturama od reaktora sa tricijumom, na primer, a helijum-3 je izuzetno redak i teško ga je izolovati na Zemlji. Glavni način na koji se danas proizvodi je čekanje da se tricijum u nuklearnim bojevim glavama i srodnim zalihama raspadne, a zatim se izvlači u malim količinama, ukupno oko 15 kg godišnje. Prirodno je prisutan u Zemljinoj atmosferi, ali u malim koncentracijama od 7,2 delova na bilion. Takođe je prisutan u primordijalnim plinovima u Zemljinom omotaču, ali je generalno nedostupan.
No svakako je od velike vrednosti budući da su ga SAD počele koristiti u detektorima neutrona koji skeniraju nuklearne materijale na američkim graničnim prelazima, što je uveliko povećalo potražnju i u skladu s tim povisilo cenu. U poslednje vreme dostigao je čak 17.540 američkih dolara po gramu, a očekuje se da će potražnja nastaviti rasti, zbog čega mnogi analitičari veruju da je izvrstan kandidat za rudarenje na Mesecu, prenosi portal Vidi.
Veruje se da površina Meseca sadrži čak 1,1 milion ametričkih tona helijuma-3.
Naravno, troškovi izgradnje rudarske operacije na Mesecu su astronomski, a to bi bila vrlo složena operacija. Najveće procenjene koncentracije helijuma-3 u mesečevom tlu su oko 50 delova na milijardu (Kina nije objavila koncentracije koje je otkrila u svojim uzorcima), tako da bi verovatno trebali da obradite 150 tona regolita da dobijete jedan gram ovog vrijednog izotopa, koji biste potom morali vratiti na Zemlju.
“Analiza sastava lunarnog tla i uzoraka lunarnog kamenja i proučavanje nuklearne nauke za procenu potencijalnih izvora nuklearne energije na Mesecu jedan je od strateških ciljeva kineskog Projekta istraživanja Meseca”, stoji u saopštenju Kineske nacionalne nuklearne korporacije.
Kineska nacionalna svemirska uprava objavila je potpuno državno odobrenje za sledeće tri lunarne misije faze 4. Chang’E 6, 7 i 8, za koje se očekuje da će započeti s lansiranjem već 2024. godine, istražiće južni pol Meseca i započeti s izgradnjom osnovne strukture za Međunarodnu postaju za istraživanje Meseca.
